1. Vi nhựa trong nước rỉ rác và những nơi xuất hiện vi nhựa.

Khi nói đến vi nhựa, chúng ta thường dễ hình dung ngay trong tâm trí của mình hình ảnh bao ni lông, vỏ chai, các hạt nhựa mịn. và chúng thường được nhắc đến nhiều ở các vấn đề liên quan đến nước biển, rác thải nhựa, vi nhựa ảnh hưởng đến sức khỏe sinh vật biển. Vậy chúng ta có bao giờ đặt câu hỏi rác thải ở bãi chôn lấp có sinh ra vi nhựa?

Vi nhựa thực chất đang bao vây con người, chúng có ở mọi nơi:

+ Các hạt nhựa cực nhỏ được dùng trong sản xuất hóa mỹ phẩm (vi nhựa sơ cấp)

+ Mảnh nhựa vỡ vụn từ rác thải nhựa dưới tác động của nắng, gió, mưa, nước biển và các quá trình oxi hóa, … (vi nhựa thứ cấp)

+ Sợi vi nhựa từ các sợi được phát tán từ quần áo có chất liệu vải từ nhựa tổng hợp.

Ngay cả những nơi không có con người, vi nhựa cũng tồn tại. Nhựa rất khó phân hủy, quá trình này có thể mất đến hàng nghìn năm. Trong quá trình ấy, các hạt nhựa vẫn phát tán chất độc hại.

Theo bài “Unveiling the invisible threat: Comprehensive tracking of microplastics from landfill leachate treatment to environmental fate” được nghiên cứu bởi “Minh Le Tran ^a, Sudtida Pliankarom Thanasupsin ^b, Songkeart Phattarapattamawong ^a

Department of Environmental Engineering, Faculty of Engineering, King Mongkut’s University of Technology Thonburi, Bangkok 10140, Thailand

Department of Chemistry, Faculty of Science, King Mongkut’s University of Technology Thonburi, Bangkok 10140, Thailand”

Một nguồn có hàm lượng vi nhựa đặc biệt cần được quan tâm, chẳng ở đâu xa chính là trong nước rỉ rác.

Một khối lượng khổng lồ nhựa đang được con người sử dụng và tiêu thụ mỗi ngày, đây là nguyên nhân chính của vấn đề vi nhựa (MPs), những mảnh nhỏ có kích thước < 5mm.

Các bãi chôn lấp không chỉ là nơi chứa, mà còn là nơi phát tán vi nhựa thứ cấp một cách đáng kể. Khi nước mưa thấm qua các lớp rác thải đang phân hủy, vi nhựa từ đó len lỏi trong dòng nước rỉ rác được thu gom hoặc chảy xuống dòng nước ngầm khu vực lân cận.

Ngoài quá trình hình thành vi nhựa thứ cấp tại chỗ, các bãi chôn lấp cũng tiếp nhận trực tiếp vi nhựa sơ cấp thông qua dòng bùn thải từ các nhà máy xử lý nước thải (WWTP) (Lodh et al., 2025, Mallek và Barcelo, 2025).

Trong nghiên cứu cũng chỉ ra rằng: một quy trình xử lý nước rỉ rác bao gồm bể cân bằng, lọc cát, xử lý siêu lọc và thẩm thấu ngược giúp loại bỏ đến 98.7% lượng vi nhựa.

Số liệu nghiên cứu cụ thể:

+ Vi nhựa trong nước rỉ rác: 256,67 ± 2,90 hạt/L, với kích thước hạt dao động từ 1,2 µm đến > 300 µm

+ Số lượng vi nhựa sau quá trình thẩm thấu ngược: còn 3,33 ± 1,58 hạt/L

Nghiên cứu cho thấy việc kiểm soát vi nhựa trong nước rỉ rác rất cần được lưu ý. Cần có quy định cụ thể về chỉ số vi nhựa đối với nước rỉ rác sau khi được đưa trở về với tự nhiên.

2. Quy định chỉ số giới hạn cụ thể đối với vi nhựa (microplastics) trong nước rác sau xử lý.

Tại Việt Nam, trong quy chuẩn quy định về chất lượng nước rỉ rác: QCVN 25:2009/BTNMT chưa có quy định rõ ràng về chỉ số giới hạn cụ thể đối với vi nhựa (microplastics) trong nước rác sau xử lý.

Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều đang thực hiện, thúc đẩy mục tiêu giảm phát sinh vi nhựa, rác thải nhựa ở đại dương. Chưa có quy định cụ thể cho vi nhựa trong nước rác.

Thực tế, nước rỉ rác đã âm thầm có từ lâu, nhưng thời gian gần đây mới thực sự được chú ý. Đồng thời, một hệ thống xử lý nước rỉ rác đạt chuẩn đảm bảo chất lượng nước thải theo quy định của các quốc gia gần như cũng đã giảm thiểu >90% vi nhựa trong nước rỉ rác.

Để triệt tiêu hoàn toàn vi nhựa trong nước rỉ rác thực sự còn là một vấn đề khó khăn và nhiều thách thức.

3. Hãy cùng theo dõi chỉ số vi nhựa trong nước rác sau xử lý tại các dự án mà TVTS thực hiện nhé.

Kết quả thống kê thực nghiệm sẽ được gửi mẫu tại trung tâm đo lượng quốc gia và cập nhật theo link đính kèm.

Quy trình công nghệ xử lý nước rỉ rác tại một dự án mà TVTS thực hiện